Giữa không gian núi rừng, bên những ngôi nhà dài, nhà sàn, tiếng mã la trầm hùng, điệu sử thi da diết của người Raglai ở Khánh Sơn (Khánh Hòa) đang hồi sinh…

Gieo tình yêu sử thi

Một ngày cuối tháng 10, chúng tôi đến nhà Nghệ nhân dân gian Cao Thị Quang (69 tuổi) ở thôn Tà Giang 1. Từ xa đã nghe thấy âm thanh đều đều của lời sử thi Dãm Jihia (Chàng Jihia): Ơi đấy chàng Jihia nài nỉ mẹ/Ơi mẹ quạt lửa nung vôi/Gói vôi trầu cho tôi đi/Tụi tôi đi buôn vải trắng/Tụi tôi đi buôn xương vỏ sò… Bước vào ngôi nhà sàn nhỏ, chúng tôi thấy bà đang hát sử thi cho cháu nội, cháu ngoại của mình nghe. Được biết, ngoài sử thi Dãm Jihia, bà Quang còn thuộc lời các sử thi khác như Dãm Chilang (Chàng Chilang), Amã Javrai (Chàng Javrai), Vumãu Jing - Vumãu Ja (Chàng nấm mối lớn - Chàng nấm mối bé). Các làn điệu sử thi này thường mượn câu chuyện về một người con ưu tú của buôn làng để nói đến lòng dũng cảm trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm, sự hiếu thảo với cha mẹ, tình yêu đôi lứa chung thủy của người Raglai. “Ngày trước, con trai con gái Raglai khi lên nương rẫy, lúc gặp gỡ, hẹn hò đều hát sử thi cho nhau nghe. Lời sử thi còn là tiếng ru của người mẹ dành cho con trong giấc ngủ, là lời khuyên bảo của người già đối với thanh niên”, bà Quang chia sẻ.

Nghệ nhân dân gian Cao Thị Quang đang hát sử thi cho các cháu nghe.

Một thời gian dài, những làn điệu sử thi ít khi xuất hiện trong đời sống tinh thần của đồng bào khiến những câu chuyện kể của ông cha rơi vào quên lãng. Những người già