Ngày 09/8/2026, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội tiến hành phiên thảo luận ở Hội trường về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Chamaléa Thị Thủy - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa khóa XVI - bày tỏ sự thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi luật, đặc biệt là việc thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, từ thực tiễn công tác tại địa phương - nơi có địa bàn miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số và nhiều cơ sở tôn giáo - đại biểu đã có đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết nhằm đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống.

Bà Chamaléa Thị Thủy - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa phát biểu tại Hội trường Quốc hội

Thu hẹp khoảng cách tiếp cận pháp luật bằng cơ chế phù hợp

Đại biểu Chamaléa Thị Thủy nhất trí với việc dự thảo Luật đã xác định đúng các nhóm đối tượng đặc thù tại Điều 16, bao gồm đồng bào dân tộc thiểu số, người nghèo, người ở vùng khó khăn, người khuyết tật, người cao tuổi, nạn nhân của nạn mua bán người và các đối tượng bị ảnh hưởng bởi bạo lực. Dù vậy, đại biểu nhấn mạnh vấn đề cốt lõi không chỉ dừng lại ở việc xác định đúng đối tượng, mà quan trọng hơn là làm thế nào để pháp luật thực sự đến được với họ bằng chính ngôn ngữ của họ, theo cách dễ hiểu và dễ thực hiện nhất, tránh tình trạng vi phạm xuất phát từ việc “không biết mình sai ở đâu”.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị khi Chính phủ quy định chi tiết về chính sách phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù tại Điều 17, cần phải thiết kế cơ chế thật sự phù hợp với văn hóa, ngôn ngữ, tập quán của từng vùng và tâm lý của từng nhóm đối tượng. Đồng thời, cần phát huy cao nhất vai trò của già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo và những người có uy tín trong cộng đồng. Họ là những người thực tế gần gũi, được người dân tin tưởng, sẵn lòng bày tỏ khó khăn và sẽ là "cầu nối" hiệu quả nhất, tự nhiên nhất để đưa pháp luật đến với các nhóm đối tượng đặc thù.

Chuyển đổi số phải song hành cùng việc thay đổi cách tiếp cận

Đánh giá chuyển đổi số là xu thế tất yếu và thống nhất với việc dự thảo Luật nhấn mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, song đại biểu Chamaléa Thị Thủy cũng lưu ý xu thế này không được phép trở thành một rào cản mới. Thực tế tại nhiều vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hạ tầng số vẫn còn rất hạn chế và kỹ năng sử dụng công nghệ của người dân chưa cao. Mặt khác, không phải cứ đưa thông tin lên mạng là người dân sẽ hiểu và làm theo, chưa kể người dân còn gặp khó khăn trong việc nhận biết thông tin nào mới là “tin thật”, tránh vô tình làm theo các “tin giả” trên không gian mạng. Nếu không có giải pháp đồng bộ, chuyển đổi số có thể vô tình tạo ra một “khoảng cách mới” trong tiếp cận pháp luật giữa các vùng miền.

Để giải quyết thách thức này, đại biểu đề xuất chuyển đổi số phải đi cùng với chuyển đổi cách tiếp cận, kết hợp hài hòa giữa ứng dụng công nghệ hiện đại với các hình thức phổ biến trực tiếp, gần dân, dễ hiểu và dễ áp dụng.

Cần xóa bỏ tình trạng hành chính hóa và hướng tới hiệu quả thực chất

Đóng góp ý kiến về việc nâng cao hiệu quả thực thi, đại biểu Chamaléa Thị Thủy đề nghị cần quyết liệt khắc phục tình trạng hình thức và hành chính hóa trong công tác phổ biến pháp luật. Mặc dù dự thảo Luật xác định việc phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị là rất đúng đắn, nhưng thực tế nhiều hoạt động vẫn nặng tính hình thức. Nhiều hội nghị được tổ chức, nhiều tài liệu và báo cáo được triển khai quy mô nhưng hiệu quả thực tế đến với người dân chưa tương xứng.

Theo đại biểu, điều người dân thực sự cần không phải là “được nghe trình bày” chung chung, mà là được hướng dẫn cụ thể khi họ gặp các vướng mắc trong cuộc sống hằng ngày. Do đó, công tác này cần thay đổi cách tiếp cận, lấy mức độ thay đổi nhận thức và hành vi của người dân làm thước đo hiệu quả thay vì chạy theo số lượng hoạt động. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế đánh giá thực chất hiệu quả phổ biến pháp luật, gắn công tác này trực tiếp với việc giải quyết các vấn đề cụ thể, thiết thực của người dân.

Kết thúc phát biểu, đại biểu Chamaléa Thị Thủy nhấn mạnh: Pháp luật chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi vào đời sống. Phổ biến, giáo dục pháp luật không đơn thuần là hoạt động “truyền đạt”, mà phải làm cho người dân hiểu, tin và làm theo pháp luật”.

Đại biểu kỳ vọng, việc sửa đổi Luật lần này không chỉ là bước hoàn thiện về thể chế mà còn tạo chuyển biến thực chất, đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, đặc biệt là người dân sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi./.

                                                                                               Nguyễn Kiều Vinh – Văn Phòng Sở

(Nội dung và hình ảnh sưu tầm từ Báo Đại biểu Nhân dân)